Bisayanon

Ang Saktong Pagpagahi

2010-10-28T23:44:00.004+02:00

GAHI kunog dila kitang mga mamumulong og Cebuano. Unsa ba ni katinuod? Tingali, sa kasagaran. Sa ato pa, dili tanan. Unya, bisan gani niadtong mga gahig linitokan, mag-iningon ra man sila niana kon mahilambigit sila sa usa ka panaglalis. Apan, sa mga higayon nga way panaglalis, dili man gahi ilang sinultihan.

Isipon nato ang mga pari, pananglitan (labi na ang mga obispo!). Kon wap-a mo nakamatikod, panid-i ninyo sila kon magwali. Kalmado lang sila ug dili gahi ilang linitokan dihas ilang mga homilya. Hasta makapila na man gyod ko makadungog og mga pari---labi na mga obispo!---nga kon mamulong na gani, bugnaw man gyod kaayog mga sinultihan. Ang mga babaye nanga-inlab hinuon nila, bisag dili unta mga hitsuraan!

Nganong dili man nato himoong batasan ang pagsulti nga mabugnawon aron kalma ug nindot atong sinultihan. Nganong moutong man ta ug morag nangisog kon manulti? Nganong ipahugot man nato atong mga tiyan-dughan-liog kon manulti ta? Ang sakto, iparelaks nato ang mga masol sa atong mga tiyan, dughan ug liog aron dili mapiit ang agianan sa hangin gikan sa atong mga kutokuto ngadtos atong mga tutunlan. Ning paagiha, mogawas ang tinuod gyod natong tingog---bugnaw, lig-on ug puno sa kamasaligon. Kon nahimo sa uban, nganong kita dili man? Pantonon nato atong kaugalingon pagbansay pagsulti nga mabugnawon ug masaligon. Kabahin sab ni sa pagpaimprob sa atong budaya.

Nahibawo ko nga lisod ning buhaton. Mao na man goy atong naandan sukad pas pagkabata. Lisod, matod pa, pag-usab sa unsa nay naandan. Apan, wala ni magpasabot nga dili ta mahimong mopausab sa unsay naamgohan natong depektoso diayng kinaiya sa pagpamulong.

Pero, duna koy dakong gikahibudngan. Gibantog nga gahi ta og dila. Pero, tan-awa---humok tag ilong! Kay daghan na karong mga Bisaya nga nagpaguyod lang sa tumang kasayon. Mora silag mga kabaw nga humok kaayong naguyod ngadtos tunaan sa mga Tagalista. Mora silag mga beyato ug beyata nga nanagdungo ug nanimba sa kulturang Tagalog.

Hain na atong dungog sa atong pagka Bisaya? Hain na atong kaugalingong kabubut-on isip katawhang Bisaya? Hangtod na ba lang tas atong inastahan nga morag isog (kon manulti), unya diay way ikabuga kon magtinukiay na?

Barog Bisaya! kay way mobarog alang nimo. Kon dili, tunob-tunoban ka na lang ug yam-iran sa mga buaya sa katilingban nga andam ug taganang mokuninit sa imong pinulongan ug identidad. Naa sa atong mga kamot atong kaugmaon, wala dihas mga Tagalista. Mao niy saktong 'pagpagahi' sa atong kaugalingon, dili diha sa atong linitokan nga angayng makorehian.

Gloria-Diaz-speak

2010-08-27T23:30:00.016+02:00

NAGUBOT ang mga Sugboanon karon gumikan sa komento ni kanhing Miss Universe (1969), Gloria Diaz, kalabot sa pagkadili kuno makamaong mag-Iningles ug mag-Tinagalog sa mga Cebuana.

Matod pas tigulang na, apan guwapa gihapong Gloria Diaz sa usa ka interbiyo sa ABS-CBN: "Kasi, when you think about a Cebuana can hardly speak English and of course Tagalog. Maybe she should answer in Bisaya."

Butangi! Diin sad kaha niya hipuniti kanang iyang Ininglesan?

Dihang giinterbiyo siya sa The Freeman aron pagtin-aw unsa ka tinuod ang gihimo niyang pagpanaway, gihimakak 'ni niya: "Please, please correct it. I never said that," ug mipuno kuno pag-ingon nga gihimo lang niyang eksampol ang mga Cebuano.

Sa ato pa, puyde sab diay unta to kon ang mga Manilanyo pay gieksampol niya. Natripan lang niya ang mga Cebuano.

------
TEACHER: "Gloria, use Manilanya in a sentence!"

GLORIA: "Manilanya. . . 'When you think about a Manilanya can hardly speak English and of course Cebuano maybe she should answer in Tagalog.'"

Si Gremer Chan Reyes, sumala ni Ernesto Lariosa

2010-08-25T01:35:00.010+02:00

GIPASIDUNGGAN sa mga Tagalista si Gremer Chan Reyes pinaagi sa ilang gilarawng pagbitay dihas iyang liog og kuwentas ni Balagtas.

Haskang lagota ni Reyes, ang buhing bantogang magsusulat sa dagang Cebuano. Giulog-ulogan lang kuno siya, matod niya sa iyang pag-email ngadtong Ernesto Lariosa sa Superbalita.

Ngano kuno nga ang mga Tagalog nga way hinanawan og Cebuano magpatuga man paghatag og pasidungog kaniya nga usa ka dakong Bisaya. "Di ba kini usa ka binuang!” matod kuno niya.

Sa nasabot nako kang G. C. Reyes, mahilos iyang liog kon masab-ongan og kuwentas ni Balagtas.

Kinsa pa kahay lain sa atong kaliwatan ang makapakitag dakong pagsukol batok sa pagpanlupig sa mga Tagalog/Tagalista sa dayag nga paagi?

SONA sa mga Tagalog

2010-08-01T00:25:00.004+02:00

GIPASAHAN ko sa usa ka higala (nga sama sab nako nga Cebuano og pinulongan) og kopya sa SONA ni Noynoy pinaagi sa emeyl, kadungan sa uban. Sa nailhan nako sa maong higala, ang mao niyang pagpasa tinukmod sa iyang kaikag paghatag og suporta sa bag-ong pamunoan. Wa siyay gipakitang pagtagad nga Tagalog da nga bersiyon ang gigamit sa maong pakigpulong ug nga wala niy katumbas nga mga bersiyon ngadtos ubang lihitimong pinulongan sa Filipinas. Ang akong higala usa ka maayong sanglitanan sa akong kaliwat nga di manginlabot sa pagdominar sa mga Tagalog. Kon didto pa kini nahitabo sa Belgium, o Switzerland, o India, gibato na ang Malakanyang.

Yap: Bisdak -- Kool

2010-05-26T00:24:00.002+02:00

KON magkuyog na gani ang kamamugnaon ug kapraktikal, duna gyoy sangpotanan nga makaayo ni bisankinsang hintungdan. Mao niy nahitabo sa mga Russo ni Januar Yap sa anekdot nga iyang giasoy sa unang yugto sa iyang giseryeng lindog: Bisdak: Kool. Gipaambit niya ang maong anekdot aron magsilbing "sukaranan o jumping board" sa iyang umabotay niadtong paghisgot-hisgot bahin sa pinulongang Cebuano.

Matod pas maong anekdot, diha kunoy problema niadto ang mga astronot sa Tinipong Bansa samtang naglutaw-lutaw sa kawanangan aron katun-an ang dakong misteryo nga mao ang uniberso: "dili mosulat ilang bolpen"! Busa, milusad og dakong pagtuon ang mga Amerikanhong siyentipiko aron masulbad ang problema. Labihan kadakong salapi ang nagahin alang niini una kini napangitaag sulbad nga naabtan sag napulo ka tuig!

Sa ilang bahin, ang mga kosmonot kuno nga Russo, wa gyod mamroblema sa pangsulat didtos kawanangan -- lapis Mongol nga numero 3 mao ra kunoy ilang gigamit.

Nakatandog sa akong galamhan ang maong anekdot. Sa natad sa pakigbugno batok sa mga Tagalista, dili kalikayan ang pagpangapkap og bisan unsa na lang aron magamit dihas pagpakigbisog. Kasamtangang naggamit ko sa modernong kahimanan alang sa naasoyng pakigbisog -- ang dagitabyan (kompyuter) ug ang blogger.com.

Superbalita: Kampeyon sa Bisaya?

2009-10-09T18:29:00.007+02:00

MAO niy ulohan sa usa ka lindog nga gimantala sa blogang, INSOYMADA/Mga Awit Ug Yawit Sa Kasingkasing Bisaya. Ang maong makadasig nga lindog nagsaysay niadtong gipasiugdahang tigi sa gumalaysay (essay) sa pinulongang Cebuano atol sa ika-napulog-upat (14th) nga kasumaran sa pagkatukod sa mantalaang Superbalita sa pamantalaang Sun.Star.

“Ang nakanindot sa competition, mga estudyante ang nangapil. Ug bisan sa kalinghod sa ilang panuigon, hait na ang ilang pagsabot sa mga butang nga may kalabotan sa Bisayang pinulongan. Nagpasabot kini nga kon hatagan lang og igong oportunidad, dako kaayo ang mahimo sa mga batan-on sa pagpalambo sa pinulongang Bisaya,” paambit pa sa tagsulat sa naasoyng lindog.

Mga ingon niining estoryaha ang makahatag og dugang kalig-on sa pakigbisog pagpatunhay sa atong pinulongan. Ning gilay-ona sa estorya, way problema. Apan, niining migawas usab nga lindog karon nga Talk to Papa Joe: Bawal ba? sa Superbalita, mokisdom ra sab dayog balik imong nawong. Kon tinguha sa maong mantalaan ang pagpatuboy sa atong pinulongan, mistil kining maningkamot nga kutob sa mahimo lunsayng Binisaya gyoy gamiton niini. Kon basahon nimo ang artikulong Bawal ba?, wa gyoy makit-ang hinungdan nganong 'Bawal ba?' ang gamiton inay 'Gidili ba?'. (Wa say makit-ang hinungdan nganong 'Talk to Papa Joe' ug dili 'Pakigsulti kang Papa Joe' ang gamitong ulohan.)

Sa ingong paagiha nga magmalamposon ang mga Tagalista pagtagalisa sa atong pinulongan. Sa ingon sang paagiha nga magkasamot pagdapig atong kabatan-onan (gani, bisan sa mga hamtong na) sa pinulongang Tagalog ug maghinay-hinay pagkasilag sa kaugalingon nilang namat-ang pinulongan---ang pinulongang Cebuano o Bisaya.

Wala malilong sa mga nagpakabana ang gihimong pagyatak sa mga Tagalista sa atong tawhanong katungod pagtuboy ug pagpalambo sa atong kultura ug pinulongan dihas kasaringan, gikas kindergarten hangtos kolehiyo. Ug niini nahibulong pag-ayo ang mga musa sa panulat sa bisan unsang pinulongan, segun sa gipasabot kanako sa akong barkadang banog: gawasnon tang miduko nga daw mga beyata ug beyato nga andam ug taganang magpakamatay tungod ug alang sa labing gamhanang Kulturang Tagalog.

Ang makaluluoy

2009-07-25T15:15:00.017+02:00

DIHAY mikomento sa akong tampo, 'Ang Pagpatay Og Pinulongan' (Mayo 28, 206), nga karon lang nako mabantayi ug nga nagkanayon: "Grabe imong inferiority complex, bay. It shows how pathetic Cebuanos are. Second choices are the first losers. Tagalista may ass. Bitter (PisotPinoy)."

Aktuwali, ang ngalang 'PisotPinoy' usa ka lingkit nga mohatod ni bisankinsang motuplok niini ngadtos usa ka balayan sa labihang nanag-antos sa tumang inferiority complex---ang websayt sa mga bayot. Kay ang blogang Bisayanon wa may pagsuporta sa maong estilo sa kinabuhi, gipapas sa tagdumala niini ang maong lingkit.

Mao na 'ni ron. Tapos sa kapin sa kapitoan ka tuig nga pagpatuboy sa Tinagalog, maisip na karong usa ka makaluluoy (pathetic) si bisankinsang buot mohimog lakang nga mopatunhay ug mopatuboy sa iyang kaugalingong namat-ang pinulongan.

Apan, unsay mapaabot nimo sa usa ka tawo sama ni PisotPinoy nga labihang naglibog sa iyang identidad sa punto nga nabayot gyod hinuon siya gumikan sa gibatonan niyang tumang inferiority complex?

Unsa pa kondili ang pagpanduhig sa uban.

Madismaya o madasig?

2006-06-06T00:02:00.011+02:00

DIHAS inadlawng pagkinabuhi sa mga dapit diin Cinebuano ang inahang dila sa katawhan, dili malalis nga sa maong pinulongan nagdamgo ang mga tawo og maayong mga butang sa kinabuhi, nakigsulti pinaagi niini, nakiglantugi, nakigsabot, nagpatin-aw, nakig-areglo, naminaw, nakighugoy-hugoy, nagpakiluoy, namalikas, nanghimaraot, nangasaba, nanumboy, ugb.

Pinaagi sa baba. Apan, pinaagi sa katitikan, dili.

Pabasaha sa mga sinulat dinhi ning blog-ga kanang mga bag-ong tubo karon ug ang mga martial law generation, ug ang mga nataliwad-an sa maong mga panahon, kon makasugakod ba sila. Magpatuli kog usab kon makahimo pagbasa sa tumang kasayon ang bagang duot kanila---segurado ko nga dili gayod. Pero, pabasaha kana silag mga sinulat nga Tinagalog---bisag tuwaron pa pagbasa, mahimo nila. Gani, kon papilion, mas ganahan pa silang mopalawom sa ilang kaalam pinaagis pagbasag mga sinulat nga Tinagalog kaysa Cinebuano.

Alang nila, ang Binisaya alang da sa ubos nga parte sa lawas, gikas kutukuto paubos. Dili kini maayo alang sa kasingkasing ug sa pangisip. Tinagalog o Iningles maoy angay.

May you live in interesting times, matod sa karaang panultihong Ininsek. Kanatong nagmanggad sa pinulongang Binisaya o Cinebuano, ang maong panultihon makadugang paghiwa sa samad o makapadasig, agad sa atong pamensar. Makadugang paghiwa sa samad kon isipon natong waykahimoan na ang kasamtangang makapahugno nga kahimtang. Makapadasig kon isipon natong usa ka dakong hagit sa atong pagka katawhan ang maong kahimtang aron mohimo tag maayong mga lakang pagsulbad sa situwasyon.

Makapili pa ta.

Ang pagpatay og pinulongan

2006-05-28T22:30:00.005+02:00

UNSAON pagpatay atong pinulongan?

Duha ka butang ray buhaton.

Ikauna. Pamatyon ang tanang makamao ug naggamit niini dihas pagkukabildo ug pagsulat niini. Oramismo. Way pasaylo.

Ikaduha. Sunogon ang tanang balasahon nga sinulat dihas atong pinulongan (o, papason sa mga websayt).

Problema lang kon kinsay mopasalig pagbuhat sa ingon. Segurado ko nga mismo ang numero unong kaaway sa atong pinulongan -- ang mga Tagalista -- di gyod mopasalig pagbuhat sa ingon. Mga ambisyo sila, apan dili sila ingon ka barbaro.

May lain silang gipalabing paagi pagpukan sa atong identidad: himoon tang mga way hibangkaagan sa kaugalingon tang pinulongan pinaagi sa edukasyong Tagalog.

Nabanhawng paglaom!

2006-02-26T18:01:00.004+01:00

MABUHI! Nia, nabalik na sad ko. Nabanhaw, sa laing pagkasulti. Dunay hinungdan: ang mga kalamboan karon nga nanghitabo sa Pilipinas.

Kay nagkaguliyang karon ang mga katawhan sa bansang Pilipinas. Buot sa mga Tagalog nga ilid-an ang pamunoang Arroyo, sumpaki sa kabubut-on sa mga Cebuano kinsa buot nga magpadayon ang naasoyng pamunoan.

Nagkadugay, nagkatin-aw ang kalainan sa pamensar tali sa mga Tagalog ug sa mga Cebuano labot sa lugaynong mga isyu. Di kalikayan nga, sa madugayg sa madali, mosangkad kini ngadtos panagbangi sa isyu nga mas hinungdanon ug mas lawom pa---ang isyu labot sa pinulongan.

Makalingawng mga hitabo nagsingabot. Atangi!

Hugot bakos

2004-09-05T16:33:00.005+02:00

PAHUGTANAY sa bakos karong panahona. Tanang institusyon sa Kapupud-an giaghat nga magdaginot. Gani, menosan ang pork barrel sa mga tang-an. Ang mga waytango (ug mga pangag pa gyod) -- ambot mag-unsa na lang.

Tingali, mangubkob na lag mga wati.

Ang lisod kon wan-ay mga wating makubkob kay naunhan sa mga uwak sa katilingban. Busa, mapugos ang mga waytango ug pangag sa katilingban paghawok sa kutipot sa mga uwak aron maithag mga grasya.

Mao niy nakalisod kon nahimutang kas kinaubsang hut-ong sa katilingbang tinukod sa mga Tagalista. Panahon sa kalisod, iti na lang gyoy imoha.

Sa gihapon, bulahan ang mga tang-an ug ang mga uwak.

Mga hinampak.

DILA-TIU

2004-08-29T22:29:00.000+02:00

AKOY, salamat sa imong pagkomento sa akong panahom bahis Antitagalismus ni Mac Tiu. Salamat sab ngadtong Sumuroy nga abtik kaayong mobandilyo didtos DILA sa mga lindog nga gituohan niyang nakigbatok sa kamalupigon sa mga Tagalista/'Felepenoesta'.

Sa giluwatan nimong hunahuna nga "murag wala napahimuslan sa DILA ang commentaryo ni Tiu" -- maingon gyod ana gumikan sa panagkalahi sa baroganan nga gihuptan sa duruha. Ang DILA way interes nga pun-an pa ang kapopular-kadominante sa Tagalog (aka, 'Felepeno'), samtang si Mac Tiu duna.

Ang kapopular sa usa ka pinulongan makita dihas nagkadaghan sa mga gumagamit niini. (Ug kon dominante na ning daan gumikan sa gihuptang politiko-ekonomikanong bentaha niini labaw sa uban, mosamot pa gyod kini.) Busa, usa ka dakong pagpakaaron ang pag-ingon nga supak ka sa kapopular-kadominante sa Tagalog, apan nagpunay ka paggamit niini.

Ug alang nako, way kalainan ang Ingles, Espanyol, Mandarin, Ilokano, Bikol, Kinaray-a, Waray, Hiligaynon, Tausog, Tagalog, ubp. kon 'gugma' nay pagahisgotan tanding sa atong pinulongan -- wala koy 'gugma' nila, pagtahod lang. Kon duna man koy pagbati labaw sa akong pagtahod sa pipila nila, kana wala na moy labot kay personal ko na 'na nga preperensiya.

Way si bisankinsang tawo o institusyon nga makabuot nako unsay akong gustohon. Kon mas gusto kog brokoli kaysa tangkong, way makabuot nako. Sa samang paagi, kon ganahan kog Hindi o French kaysa Tagalog o Ilokano, wa say makabuot nako.

Kanang mga Tagalista/pasista/diktador angayng puhagon ug papason sa nawong sa kalibotan.

Ang atong kahiusa atong ipatigbabaw sa tanang higayon, apan sa way pagtinumbanay sa tagsa-tagsa ka tawhanong katungod nato.

Mabuhi ang tanang lingwahe sa kalibotan!

Nagkaupos nga kandilang giugbok sa atong dila

2004-08-22T22:13:00.004+02:00

Sun.Star Cebu - Obenieta: Kandila alang sa mga nadugtang dila

"DUNA kuno’y duha ka salida sa sine nga gigamà karon diin madunggan ang Binisaya --ang 'Minsan Pa' ubos sa de-kalidad nga direktor Jeffrey Jeturian ug ang 'Suba' ubos sa direksyon ni Cesar Montano", matod ni Myke Obenieta sa iyang sinemanang Cinebuanong lindog sa Sun*Star Cebu (sudla ang link sa itaas).

Ang tinuod, kaniadto ra ko nakamatikod nga may mogawas matag karon ug unyang mga pelikulang Tagalog diin may mga eksenang Cinebuano ang kulukabildo.

May mga seryosong eksenang makapadasig ug makapasigarbo sa atong pagka-Bisaya. May mga hinanggaw sad nga makapalabhag og nawong, makapalingiw o makapaduko sa kaulaw.

Kasagaran, mga hinanggaw.

Porbida, kita ra gyoy nagtonto sa atong kaugalingon anang madasig kintahay ta kon dunay mga giingong pelikulang Tagalog nga may gisagol nga Cinebuano. Mao nay giingon sa mga Tagalog og, 'konsuwelo de bobo'.

Gihimo lang tang mga kiko -- mga tangang torpeng unggoy nga itsahan lag saging matag karon ug unya aron moundang pagkra-kra. Nagmora tag bata nga dul-itan na lag ayskrem ang baba matag karon ug unya, buwahan magtiam-tiam sa kalami ug mohunong pagtiyabaw.

Hangtod dili usbon ang dimakataronganong balaod nga namugos pagtudlo sa sub-diyalek nga Felepeno (pinahumok pagkalitok, kay kon pinagahi kataw-an ta), mosamot pagkalam ang maong sub-diyalek dihas ginhawas mga kabataang dili mga Tagalog. Mosamot ilang belib sa abominable nga sub-diyalek. 'Kul' ang mag-Felepeno, 'kadere tso deth' ang mag-Cebuano.

Tinuod, maayo ang pagahimoong lakang sa UP-Cebu College pag-"promote, dignify, and intellectualize the Cebuano language" kon kini nagpasabot nga undangon sab pagtuboy ug pagtudlo sa samang higayon ang sub-diyalek ngadtos atong mga kabataan. Sa ingon kapugngan ang pagdako ug paglig-on sa nagkabagang duot sa atong mga kabataan nga mas mopiling mobasa og mga balasahong Tagalog kaysa balasahong Cebuano-Bisaya.

Kay kon dili, unsay kapuslanan unya sa mga hinagoan sa mga taga UP-CC (ug uban pang mga institusyon) kon way motagad niining mobasa? Ipahubad ngadtos Felepeno?

Anus-a pa ba ta moundang sa atong pagpunayg damgo? Unya na dayog kaupos na pag-ayo sa kandelang giugbok sa atong dila?

Antitagalismus

2004-08-20T22:15:00.004+02:00

BISAG UNSA: Antitagalismus

SA iyang lindog 'Antitagalismus' (sudla ang link sa itaas), ginganlan ni Dr. Tiu og mga "antitagalismus" ang mga nagpaluyo sa DILA. Unsa sad kahay gingalan niya sa mga aroganteng Tagalista nga sulod nas pito ka dekada nga nangulihad sa nagkalulaing pinulongan (basa: lingwahe) sa Kapupud-an?

Matod niya, ug kutloan nako siya: "Naa diay mga tawo nga allergic sa dilang Tagalog. Kalenturahon ni sila kon makabatig Tagalog. Mangurog dayon sila ug makuyapan man gani kon makabasa og Tagalog.

"Naay uban nga mas grabe ang reaksiyon sa Tagalog kay morag atakehon sila sa kasingkasing, o magbulabula ba to ang ilang baba? Karon lang ko kabalo aning matang sa sakit nga ang ngalan mao ang antitagalismus..." (ulahian sa kinutlo).

Ptsk! Anugon nga gisayop paghubad ni Dr. Tiu ang tinuod nga diwa nga naghatag og kinabuhi sa DILA. Makapasubo. Unta, iya usang gisusi ug gitun-an pag-ayo ang baroganan sa DILA.

Nanambag siya nga "imbes mag-away-away ta, magtinabangay ta aron ipangusog ang pagpromote sa atong tagsa-tagsa ka lengguwahe nga himoong lengguwahe sa atong tagsa-tagsang iskuylahan, literatura, ug diskursong intelektuwal", kay "mao [ray] paagi aron dili mamatay ang atong dila", pero siya mismo, sa tonada sa iyang sinulatan, maoy 'nangaway' -- gihimong daotan ang DILA sa way lipudlipod.

Imong mabati iyang labihang kaalerjik sa DILA; daw kalenturahon siya kon makadungog niini. Mangurog ug makuyapan gani tingali. Morag atakehon siyas kasingkasing (o magbula-bula ba to iyang baba?).

AntiDILAismus.

Kinis Dr. Tiu.

Pabanhaw sa diwa

2004-07-30T18:20:00.002+02:00

HAPO akong pamati ron sa lawas. Mao niy akong pamati bisan tuog dili hago akong trabaho rong adlawa. Akong paminaw sa kaugalingon daw yutang naughan og tubig -- nagmala, naghulaw.

Way diwa akong kinabuhi. Kon duna man, usa ni ka patayng diwa.

Daw usa ka gapnod lang ko ibabaw sa lawod kansang tumong nag-agad asa dad-on sa sulog. Wa koy ganang mobuhat; wa koy ganang moatubang og tawo, higala man o dili. Puol.

Gani, nagduka ko samtang naghan-ay sa mga pulong nga buwahang mohatag unyag lawas sa akong hunahuna. Kalambre.

Maayo gani kay nagsulat gyod ko. Matod pa nga ang pagsulat makaalibyo sa gibating kapuol. Ang paghatag og lawas sa unsay atong gihunahuna o gibati pinaagis mga pulong makapadasig.

Kadasig. Mao niy mobanos nga kausaban sa atong galamhan kon konkreto natong makita atong pangisip.

Kay ang kinisaw sa atong pangisip daw kilat. Inig kiblat niini, wa kay makitang agi aron atong masuhid pag-usab. Way bisag usa ka kudlit sa pulong ang nakulit aron man lang unta nato mabasa. Nikilab lang. Kinahanglan hunahunaon pag-usab, pakilaton pag-usab.

Kzzzt! Kzzzt! Kzzzt!

Ang problema diha kon di na mokiblat ang hintungdang mga neyuron. Mao niy sagad mahitabo. Ingon ini kalimitado ug kahuyang ang pangisip sa tawo.

Apan, buhi na sang dako akong diwa ron. Ug wa nako himatikdi kanus-a ni nabanhaw -- dapit bas tunga ning akong lindog karon, o dapit bas kataposan. Di ko igsapayan.

Mabuhi!

Kaigang sa panahon

2004-07-25T17:20:00.004+02:00

PASADO ala-5 s.h.

Puwerteng hagok sa akong amigo nga nagtakilid paghigda sa panit nga sopa, iyang walang tiil nakatanday ibabaws sandiganan. Sa iyang tiilan, nagtakilid sang naghigda iyang asawa sa laing sopa nga eskwalang nakasumpay sa iyang gihigdaan.

Kalit nahatuaw iyang asawa dihang wa tuyoang nasangkilan niya pagpaubos niya sa iyang walang tiil ang ilong niini.

Sa akong likoran, naghugong ang gamayng bentilador nga nagpunayg lingi samtang nakatungkawo ibabaws linging lamisa -- karon sa tuo, karon sa wala. Nakaalibyo 'ni sa kaigang nga akong gibati.

Nanghinaot ko nga mao sad niy gibati ron sa duruha nga nanghigda sa sopa kansang sandiganan nakabara sa gibugang hangin sa bentilador.

Kon unsa kaigang ang panahon, mao say gibati nako bahin sa gihimong pagpamugos sa mga Tagalista pagtuboy sa pinulongang Tagalog isip maoy nasodnong pinulongan sa Pilipinas sulod nas kapitoan ka dekada.

Mga arogante.

Pero, asa ra man unya mo. Ang tanan may utlanan. Daghan nang nahigmata aron makigbisog sa malinawong paagi -- ASIN, DILA, SOLFED, Bisaya.com, Lunsayng Binisaya, ubp. Mora 'ni silag mga bentilador nga nakaalibyo sa giigangan nakong galamhan.

Hinay-hinay, pero kanunay.